Opowiedziane

https://opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/wspomnienia/44627,Bak-Joanna.html
2026-02-27, 00:00
Świadek historii
Sygnatura

N0162

W relacji między innymi

Wnuczka Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, ukrywających w czasie wojny żydowskiego mężczyznę.

Jest rok 1942, obóz zagłady w Treblince. Pan Mosze Bajtel wraz z innym więźniem pracują przy obozowym ogrodzeniu. W pewnym momencie, dosłownie na jedną krótką chwilę, przez druty kolczaste przestaje płynąć prąd. Obaj mężczyźni wykorzystują tę nadzwyczajną sytuację i w sobie tylko wiadomy sposób rozrywają drut, wydostając się na zewnątrz. Każdy z nich biegnie w inną stronę. Niestety, po jakimś czasie, Mosze zostaje schwytany przez Niemców i transportem kolejowym wraz z innymi więźniami ponownie skierowany do obozu. I tym razem nie daje za wygraną. Gdy tylko pociąg nieco zwalnia, wyskakuje z innym mężczyzną. Ponownie samotnie przemierza pola i wsie, wędrując tylko nocą, za dnia zaś ukrywając się w zbożu lub w lesie. Po trzech dobach, wycieńczony, postanawia zapukać do domu państwa Smolaków, których zna jeszcze sprzed wojny. Liczy na pomoc i nie rozczarowuje się: rodzina przyjmuje go ciepło. Nim jednak przekroczy próg ich domu, będzie musiał się umyć, a całe jego ubranie wyląduje w piecu. „Dlatego, że jak otworzyli drzwi i zapalili światło, to zobaczyli, że na panu Mosze całe ubranie się rusza. Babcia była pielęgniarką, więc wiedziała, że jest cały pokryty wszami. I jedyne właśnie, co krzyknęła do pana Mosze, żeby nie wchodził, żeby broń Boże nie wchodził, żeby stał przed domem”. Po kąpieli, pozbawiony własnej rodziny zamordowanej przez Niemców w Treblince, pan Mosze do zakończenia okupacji stanie się ukrytym domownikiem państwa Smolaków.

 

Data urodzenia
28.05.1958 r.
Data nagrania
09.05.2019 r.
Miejsce nagrania
Centrala IPN, Warszawa, Polska
Realizacja
Biuro Edukacji Narodowej
Język
Polski

Biogram świadka

Opcje strony