Aktualnie znajdujesz się na:

Wyszukiwarka

Świadkowie

Janusz Brochwicz-Lewiński

Żołnierz września 1939 r. i ZWZ-AK, uczestnik Powstania Warszawskiego w Batalionie „Parasol”, generał dywizji rezerwy WP.

Janusz Brochwicz-Lewiński urodził się 17 września 1920 r. w Wołkowysku. Jego rodzicami byli Stanisław (oficer WP i nauczyciel akademicki) oraz Jadwiga z d. Piechocińska. Po skończeniu nauki w liceum w Wołkowysku i zdaniu matury rozpoczął Kurs Podchorążych Rezerwy 29. DP przy 76. Lidzkim Pułku Piechoty w Grodnie. Z tym oddziałem w stopniu kaprala podchorążego walczył przeciwko Niemcom w czasie wojny obronnej w 1939 r. Po agresji ZSRS dostał się do niewoli sowieckiej, ale udało mu się zbiec i przedostać na obszar okupacji niemieckiej. Włączył się w działalność konspiracyjną ZWZ-AK. Będąc zatrudnionym na stanowisku administracyjnym w Puławach, pracował jednocześnie dla podziemnego wywiadu. Zagrożony dekonspiracją, dołączył do oddziałów partyzanckich działających na Lubelszczyźnie. Prowadził wspólne akcje z cichociemnym por. Hieronimem Dekutowskim „Zaporą”. W lutym 1944 r. rozkazem przełożonych został skierowany do Warszawy i wcielony do batalionu AK „Pegaz” (od maja „Parasol”) kpt. Adama Borysa „Pługa”. W ramach tego baonu brał udział w wielu akcjach polskiego podziemia, m.in. dowodził akcją na aptekę Wendego przy ul. Krakowskie Przedmieście, podczas której polscy konspiratorzy zdobyli narzędzia chirurgiczne, lekarstwa i materiały opatrunkowe.

W batalionie „Parasol” Janusz Brochwicz-Lewiński wziął udział w Powstaniu Warszawskim. Walczył m.in. na Woli w obronie pałacu Michla (właściwie Michlera), za co został odznaczony Krzyżem Walecznych. 8 sierpnia 1944 r. został ciężko ranny w czasie wypadu na teren Cmentarza Ewangelickiego. Kula niemieckiego snajpera trafiła go w twarz, w okolice szczęki, a dwie inne wyżłobiły wklęśnięcia w hełmie. Ranny został przetransportowany do szpitala Jana Bożego, a 13 sierpnia rozkazem Komendanta AK, gen. Komorowskiego „Bora”, został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Otrzymał również awans do stopnia podporucznika. Ewakuowany kanałami ze Starówki do Śródmieścia doczekał kapitulacji powstania i dostał się do niewoli niemieckiej.

Do wyzwolenia przez wojska amerykańskie był przetrzymywany w obozach niemieckich w Lamsdorf i Murnau. Po wojnie pozostał na emigracji – służył w Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej, a następnie przez wiele lat w armii brytyjskiej (działał chociażby w Palestynie i Sudanie jako agent wywiadu). W lipcu 2002 r. na stałe wrócił do Polski i był aktywny w środowiskach kombatanckich i akcjach społecznych, np. w 2007 r. uczestniczył w akcji billboardowej „Patriotyzm jutra”. W latach 2009–2014 był członkiem kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari, w 2014 r. wszedł w skład Komitetu Honorowego Fundacji „Łączka”, wspierał ideowo i honorowo prace zespołu pod kierownictwem pełnomocnika prezesa IPN ds. poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego – prof. Krzysztofa Szwagrzyka. W 2008 r. prezydent RP Lech Kaczyński awansował go do stopnia generała brygady.

Janusz Brochwicz-Lewiński zmarł 5 stycznia 2017 r. w Warszawie. Krótko potem został pośmiertnie awansowany przez prezydenta RP Andrzeja Dudę do stopnia generała dywizji. Był odznaczony m.in.: Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (1944), Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (2015), Krzyżem Walecznych (dwukrotnie), medalem „Pro Memoria” oraz nagrodą Kustosz Pamięci Narodowej (2016).

Przejdź do relacji

Opcje strony

do góry