Opowiedziane

https://opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/swiadkowie/44526,Przytula-Anna.html
2026-02-26, 22:55

Anna Przytuła

Warszawianka, łączniczka Komendy Głównej AK w Powstaniu Warszawskim.

Anna Danuta Przytuła ps. Koza urodziła się 25 listopada 1925 r. w Warszawie. Była córką Tadeusza Kruk-Strzeleckiego, żołnierza I Brygady Legionów Polskich, członka POW, uczestnika wojny polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej, majora rezerwy Wojska Polskiego, podczas okupacji wysokiego oficera w strukturach Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej, po wojnie działacza sanacyjnego. Matką jej była Janina z domu Żychowska. Anna miała dwóch braci, Jerzego (ur. 1922) i Andrzeja (ur. 1929). Do 1939 r. wychowywała się na warszawskiej Pradze, mieszkała przy placu Weteranów 1863–1864 roku w Domu Żołnierza, którego dyrektorem był jej ojciec. Uczęszczała do szkoły podstawowej im. ks. Bandurskiego przy ul. Szerokiej. Początek wojny zastał ją podczas powrotu z wakacji ze wsi Żdżary za Bugiem, gdzie w ramach osadnictwa wojskowego ojciec nabył mały majątek. Ponieważ dom żołnierza został zburzony przenieśli się do Śródmieścia i zamieszkali na ul. Moniuszki. Uczęszczała na tajne komplety do Gimnazjum Cecylii Plater-Zyberkówny przy ul. Piusa XI, obecnie Pięknej. W mieszkaniu ukrywali żydowskiego chłopca. Jej ojciec był więźniem Pawiaka, a potem został wywieziony do Auschwitz. Na początku sierpnia 1944 r. Anna dołączyła do Powstania Warszawskiego jako ochotniczka. Została łączniczką Komendy Głównej AK przy Wojskowym Sądzie Specjalnym, później złożyła przysięgę wojskową. Obaj jej bracia też byli żołnierzami Powstania. Pod koniec Powstania została zwolniona ze służby wojskowej, żeby mogła zaopiekować się chorą matką. Obie wyszły z Warszawy z ludnością cywilną i trafiły do Dulagu 121 w Pruszkowie, a następnie koleją wieziono je na południe. Wolność odzyskały w Rudnikach skąd dotarły do Częstochowy do dalszej rodziny ojca. Obaj bracia Anny opuścili Warszawę jako żołnierze i trafili do obozów jenieckich. Ojciec wyzwolony z obozu przez aliantów trafił do Maczkowa, skąd nieskutecznie próbował zorganizować ucieczkę żony i córki z Polski. Anna kontynuowała naukę i zdała maturę, następnie dostała się na studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Łódzkim. Ze względu na ciężki stan zdrowia matki wybrała zamieszkanie w Łodzi, gdzie łatwiej jej było studiować i jednocześnie opiekować się matką. Zmarła 9 lipca 2018 r. w Minneapolis (USA). Została pochowana 30 lipca na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi. Za służbę w Powstaniu Warszawskim została odznaczona Krzyżem Armii Krajowej. W 2018 roku Prezydent RP nadał jej Krzyż Orderu Krzyża Niepodległości. 

Przejdź do relacji

Opcje strony