Opowiedziane

https://opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/swiadkowie/45726,Sadlowski-Czeslaw.html
2026-02-27, 12:55

Czesław Sadłowski

Ksiądz, budowniczy kościoła w Zbroszy Dużej, pierwszy proboszcz parafii pw. św. Jana Chrzciciela. Współorganizator i duszpasterz Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej. Inicjator i gospodarz Uniwersytetu Ludowego na terenie parafii. Współpracownik opozycji demokratycznej w okresie PRL.

Czesław Sadłowski urodził się 5 grudnia 1938 r. we wsi Malinówka koło Suwałk. Po ukończeniu Wyższego Seminarium Duchownego w Warszawie, w 1967 r. przyjął święcenia kapłańskie. W tym samym roku jako wikariusz trafił do parafii św. Rocha w Jasieńcu, gdzie zetknął się z potrzebami duszpasterskimi mieszkańców Zbroszy Dużej i okolicznych wiosek. Od wielu lat wyrażali oni potrzebę posiadania świątyni na swym terenie, jednak władze komunistyczne konsekwentnie odmawiały pozwolenia na budowę. Młody kapłan podjął działalność duszpasterską wśród wiernych i w 1969 r. zaadaptował budynek gospodarczy we wsi na prowizoryczną kaplicę. Obiekt został zniszczony przez władze administracyjne, zaś ksiądz zatrzymany. Po zwolnieniu organizował nabożeństwa i pokazy filmów w prywatnych domach, a także inspirował wysyłanie petycji do władz państwowych o zgodę na budowę kościoła. Po wielu latach zmagań i zniszczeniu kolejnej prowizorycznej kaplicy (1972 r.), władze uległy. Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i nowa parafia zostały erygowane w 1974 r. przez kard. Stefana Wyszyńskiego.

Po protestach robotniczych w Radomiu (1976 r.) ksiądz wraz z częścią wiernych wysłał petycję do Sejmu PRL w obronie aresztowanych członków KOR i przetrzymywanych w więzieniach robotników. 9 września 1978 r. w dolnym kościele w Zbroszy w odpowiedzi na niekorzystną dla rolników ustawę emerytalną powołany został Komitet Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej, w którego działalność ks. Sadłowski silnie się zaangażował. Komitet wydawał własne pisma drugoobiegowe „Niezależny Ruch Chłopski”, „Biuletyn Informacyjny Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej”, „Biuletyn Zbroszański” czy „Solidarność Wiejska Ziemi Grójeckiej”, a 3 lutego 1979 r. odbyły się pierwsze zajęcia niezależnego Uniwersytetu Ludowego. Wykłady prowadzili znani działacze opozycji (m.in. Jacek Kuroń, Wiesław Kęcik, Zofia i Zbigniew Romaszewscy), którzy w tajemnicy przed władzami komunistycznymi przyjeżdżali do Zbroszy.

Za swą działalność ks. Sadłowski był wielokrotnie karany tymczasowym zatrzymywaniem, wezwaniami do zapłaty kolegium, szykanowany i zastraszany przez SB, inwigilowany przez sieć tajnych współpracowników. W styczniu 1982 r. „nieznani sprawcy” próbowali nawet podpalić plebanię, na szczęście pożar został w porę ugaszony przez proboszcza.

Ksiądz Sadłowski stworzył wiele cennych inicjatyw dla miejscowej społeczności: już w 1974 r. w dolnym kościele otworzył dyskotekę bezalkoholową, a następnie gabinet lekarski, bibliotekę, a w wolnej Polsce klub sportowy. W 1989 r. zaczęło emisję radio parafialne.

Odznaczony m.in.: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2006), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2017), Odznaką Honorową „Zasłużony dla Mazowsza” (2013). Laureat Nagrody Fundacji Polcul (1990).

Przejdź do relacji

Opcje strony