Jacek Karpiński
Inżynier elektronik i informatyk, żołnierz Szarych Szeregów w Batalionie "Zośka", uczestnik Powstania Warszawskiego, trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
Jacek Karpiński urodził się 9 kwietnia 1927 r. w Turynie, gdzie jego rodzice odbywali praktyki zawodowe. Był synem Adama Karpińskiego – konstruktora lotniczego, taternika, alpinisty i himalaisty, który zginął w Himalajach w lipcu 1939 r., i Wandy Czarnockiej-Karpińskiej – taterniczki, lekarki i biegaczki narciarskiej. Podczas okupacji niemieckiej należał do Szarych Szeregów: początkowo uczestniczył w "małym sabotażu", potem w Grupach Szturmowych do których wstąpił w 1942 r. dodając sobie trzy lata. W 1943 r. brał udział w akcji "Sieczychy”. Od września tego roku znalazł się w Batalionie "Zośka". Na początku 1944 r. ukończył kurs Dowódców Oddziałów Partyzanckich prowadzony przez skoczków - cichociemnych. Następnie przez krótki okres pełnił funkcję instruktora na uzupełniającym kursie Wielkiej Dywersji, dla elewów po szkole podchorążych, odbywającym się na ul. Stalowej na Pradze. W Batalionie „Zośka” brał udział w Powstaniu Warszawskim, podczas którego został postrzelony w kręgosłup już drugiego dnia, w trakcie przedzierania się z transportem broni z dolnego Mokotowa na plac Zawiszy. Sparaliżowany, po kapitulacji powstania został ewakuowany z miasta wraz z rannymi, trafił do obozu przejściowego w Pruszkowie (Dulag 121), skąd udał się do Radomska. Tam też w 1946 r. zdał maturę, a następnie rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Łódzkiej, a od 1948 r. po przeprowadzce – Warszawskiej.
W 1951 r. uzyskał dyplom mgr. inż. Był prześladowany przez UB za działalność w AK i udział w powstaniu. W latach 1951–1954 pracował jako starszy konstruktor w ZWUE T-12 na Żeraniu w Warszawie, gdzie skonstruował nadajnik 2 kW NPK-2. Od 1955 roku adiunkt w Instytucie Podstawowych Problemów Techniki PAN. Tamże w 1957 r. skonstruował maszynę AAH wg pomysłu Józefa Lityńskiego z Państwowego Instytutu Hydrologiczno-Meteorologicznego. W 1959 r. powstał AKAT-1 – pierwszy na świecie tranzystorowy analizator równań różniczkowych. Rok później jako jeden z 6 nagrodzonych zwyciężył w ogólnoświatowym konkursie młodych talentów techniki organizowanym przez UNESCO. W nagrodę w latach 1961–1962 przebywał w USA studiując m.in. na Harvardzie i Massachusetts Institute of Technology. Zwiedził także wszystkie ważniejsze laboratoria i uniwersytety amerykańskie. Mimo propozycji kariery akademickiej nie zdecydował się pozostać za oceanem. W 1962 r., po powrocie do kraju, został przeniesiony do Instytutu Automatyki PAN, gdzie kierował stworzoną przez siebie pracownią Sztucznej Inteligencji. W 1964 r. ukończył PERCEPTRON – maszynę samouczącą się i rozpoznającą dowolne symbole graficzne. W latach 1965-1970 pracował w Instytucie Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie stworzył Pracownię Maszyn Matematycznych, którą kierował. W 1968 r. ukończył pracę nad komputerem KAR-65, który do lat 80. służył fizykom do analizy eksperymentów fizyki atomowej. W latach 60. współpracował z wywiadem naukowo-technicznym PRL. W latach 1970–1973 zaprojektował pierwszy w kraju minikomputer – K-202, będący pierwowzorem współczesnego komputera osobistego PC. Produkcję jego prototypu sfinansowali Anglicy. Mimo to, jego produkcję zarzucono, a sam Karpiński stał się ponownie obiektem szykan ze strony SB. Został zwolniony z utworzonego przez siebie Zakładu Doświadczalnego Minikomputerów w Instytucie Maszyn Matematycznych, w którym w latach 1970-1973 był dyrektorem i głównym konstruktorem. Uniemożliwiono mu wyjazdy zagraniczne odmawiając wydania paszportu. Na znak protestu przeciw takiemu traktowaniu, ale i z powodu braku środków do życia, w 1978 r. wyjechał na Warmię, gdzie pod Olsztynem zajął się hodowlą drobiu i trzody chlewnej. W 1980 r. został członkiem-założycielem NSZZ "Solidarność" na Politechnice Warszawskiej. W 1981 r. władze nie zgodziły się na objęcie przez niego stanowiska dyrektora ani przedsiębiorstwa Mera, ani Instytutu Maszyn Matematycznych. W lipcu 1981 r. na fali „karnawału Solidarności”, zdecydował się na wyjazd do Szwajcarii, gdzie podjął pracę jako konsultant w Zakładach Nagra-Kudelski, następnie jako samodzielny konsultant w swoim zawodzie. Naukowiec wrócił do kraju w 1990 roku. Był m.in. doradcą ds. informatyki ministrów Leszka Balcerowicza i Andrzeja Olechowskiego. Popadł w długi, gdyż jego wynalazki nie przebiły się na polskim rynku zalewanym przez zagraniczne produkty.
Jacek Karpiński był człowiekiem skromnym, lecz także bardzo ambitnym i odważnym. Po powrocie do kraju zamieszkał z córką i jej rodziną we Wrocławiu. Do samej śmierci musiał się mierzyć z ciągłym brakiem funduszy. W ostatnich latach życia sytuacja, w której się znalazł zmusiła informatyka, by dorabiał sobie projektowaniem stron internetowych, lecz pomimo sędziwego wieku dalej pracował nad różnymi autorskimi projektami, które również nigdy nie doczekały się realizacji. Niedoceniony i zapomniany zmarł 21 lutego 2010 r. we Wrocławiu.
Został trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych za udział w Powstaniu Warszawskim, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2009), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 2010).