Maria Leska
Doktor nauk humanistycznych, prawnik, działaczka społeczna i sportowa, żołnierz VI Obwodu Praga Warszawskiego Okręgu AK ps. „Maryla”, uczestniczka Powstania Warszawskiego na Pradze, żona Kazimierza Leskiego ps. "Bradl" znanego oficera kontrwywiadu AK.
Maria, wg. zapisu metrykalnego Bonifacja, Leska z d. Woźniak urodziła się 14 lipca 1921 r. w Warszawie. Mieszkała przy ul. Złotej, uczęszczała do prywatnego gimnazjum im. Leonii Rudzkiej. Była najmłodsza z czworga rodzeństwa, dwoje wcześnie zmarło, została ona i brat starszy od niej o osiem lat. Wcześnie straciła też ojca. Przed wojną przez dwa lata należała do Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Podczas oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 r. wstąpiła do Komitetu Obrony Obywatelskiej i Gwardii Obywatelskiej. Uczestniczyła w organizowaniu przeciwlotniczych schronów i gaszeniu pożarów. W czasie okupacji rodzinę utrzymywał brat. Maria uczyła się na tajnych kompletach i jednocześnie uczęszczała do legalnego liceum handlowego Heleny Henrykowej-Hankowskiej, w którym też konspiracyjnie realizowany był zakazany przez Niemców program nauczania ogólnokształcącego. Na kompletach zrobiła tzw. małą maturę. Po jej zdaniu podjęła pracę w księgowości bankowej dawnej Poczty Polskiej w Warszawie przy ul. Świętokrzyskiej. W miejscu pracy włączyła się do działań konspiracyjnych. W mieszkaniu przy ul. Złotej odbywały się kursy oficerskie i zajęcia tajnej podchorążówki. W kwietniu 1941 r. złożyła przysięgę wojskową i została przydzielona do plutonu 60 Praskiego Batalionu Saperów VI Obwód (Praga) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Dowódcą pododdziału był kapitan Lucjan Zaruski ps. „Władysław”. Do jej stałych zadań należało przenoszenie broni i materiałów wybuchowych. Na Powstanie Warszawskie batalion został skoszarowany w rejonie Dworca Wschodniego. Jego głównym celem było przejście przez Park Skaryszewski, opanowanie i utrzymanie mostu kolejowego od strony Pragi. Zadania nie udało się wykonać, a podczas walki ranny został brat Marii. Batalion przemieścił się do Choszczówki, skąd planowane było dotarcie do Kampinosu na lewym brzegu Wisły. Maria została dwukrotnie ranna podczas niemieckiego ostrzału. Wobec wygaśnięcia Powstania na Pradze i bezpośredniej bliskości żołnierzy 1. Dywizji Piechoty LWP i Armii Czerwonej, kpt. Zaruski rozwiązał batalion. Ranna Maria dotarła do polowego szpitala w Rembertowie, gdzie przebywała jako pacjentka i rekonwalescentka, a potem do 20 stycznia 1945 r. była sanitariuszką. Zaraz po wojnie podjęła pracę w Ministerstwie Przemysłu w Warszawie przy ul. Poznańskiej jednocześnie rozpoczynając studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Rozpoczęła też studia socjologiczne, których nie ukończyła. Była zaangażowana w uprawianie kilku dyscyplin sportu w AZS jako zawodniczka, trenerka i działaczka (m.in. żeglarstwo, wioślarstwo, ping-pong). Została żoną Kazimierza Leskiego „Bradla” (1912–2000) jednego z najwybitniejszych żołnierzy AK, bohatera kontrwywiadu, szefa komórki "666", podczas Powstania Warszawskiego organizatora i dowódcy 1. kompanii w batalionie AK "Miłosz". Po wojnie był on poddawany długotrwałym represjom komunistycznej władzy, miał zasądzony wyrok 12 lat więzienia, wyszedł na wolność w 1955 r. Maria Leska była zasłużoną działaczką Oddziału Stare Miasto, Zarządu Głównego i Komisji Historycznej Towarzystwa Przyjaciół Warszawy. Należała do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, była członkiem Stowarzyszeniu Wynalazców i Racjonalizatorów oraz PTTK. Ostatnie lata życia przebywała w Domu Kombatanta w Warszawie przy ul. Sterniczej. Zbiór okumentów i pamiątek po mężu przekazała do Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zmarła 28 kwietnia 2014 r. w Warszawie i została pochowana na Starych Powązkach.