Maria Okońska
Polonistka, psycholog, uczestniczka Powstania Warszawskiego ps. „Emmanuela”, założycielka Instytutu Prymasa Wyszyńskiego.
Maria Okońska urodziła się 16 grudnia 1920 r. w Warszawie. Jej ojciec Ludwik zginął przed jej narodzinami podczas wojny polsko-bolszewickiej. Podczas okupacji niemieckiej była studentką tajnych kompletów Uniwersytetu Warszawskiego (polonistyka) i Uniwersytetu Ziem Zachodnich (psychologia). Od 1942 r. była bliską współpracownicą ks. Stefana Wyszyńskiego. Wraz z Marią Wantowską i Janiną Michalską współtworzyła powstanie „Ósemek” – wspólnoty życia konsekrowanego osób świeckich, która w późniejszym czasie stała się kanwą do powstania Instytutu Prymasa Wyszyńskiego. 26 sierpnia 1942 r. podczas konspiracyjnego obozu u sióstr Niepokalanek w Szymanowie odbyło się pierwsze spotkanie na którym powołano Miasto Dziewcząt. Była to instytucja wychowawcza o charakterze kulturalno-edukacyjnym w której z założenia miały przebywać dziewczęta z różnych środowisk i stanów, niosące następnie tę ideę do swoich domów i miejsc pracy. Ponieważ dziewcząt było osiem, nazwały się Ósemką, a jako program duchowy przyjęły osiem błogosławieństw. Za swoją patronkę obrały Maryję, Królową Polski. 1 listopada 1942 r. w Zakładzie dla Ociemniałych w Laskach koło Warszawy odbyło się pierwsze spotkanie Ósemki z ks. prof. Stefanem Wyszyńskim. W 1943 r. Maria Okońska powołała tzw. Trio, czyli założycielski zarząd Zespołu (Maria Okońska, Lilka czyli Maria Wantowska i Janina Michalska) pod bezpośrednim kierownictwem ks. Wyszyńskiego. Podczas Powstania Warszawskiego, wraz z dziewczętami z Ósemki pracowały i modliły się, tworząc na początek powstańczy punkt modlitwy. Maria Okońska napisała odezwę do ludności stolicy zatytułowaną Nowa mobilizacja walczącej Warszawy, w której wzywała do nowenny od 15 do 26 sierpnia (spowiedź i Komunia święta, Różaniec). Z tekstem Mobilizacji trójka dziewcząt dotarła do Komendy IV Rejonu i została zaprzysiężona jako żołnierze łączniczki w szeregach Armii Krajowej. 7 października 1944 r., po upadku Powstania, dziewczęta tworzące tzw. Trio udały się do Lasek. Z Lasek wyruszyły na Jasną Górę, gdzie dotarły 13 października. Początkowo zamieszkały w prywatnym domu przy ul. Św. Rocha i pracowały w kuchni Rady Głównej Opiekuńczej u Sióstr Zmartwychwstanek. W styczniu 1945 roku, po przesunięciu się frontu, Ósemka znalazła schronienie w klasztorze paulińskim. Do stolicy wróciły w drugiej połowie 1945 r.
W 1948 r. Maria Okońska został aresztowana przez UB za działalność duszpasterską i organizowanie obozów wakacyjnych dla dziewcząt z całej Polski. Wypuszczona po 4 i pół miesiąca, po interwencji biskupa lubelskiego Stefana Wyszyńskiego. W 1956 r. wraz z Marią Wantowską i Janiną Michalską odwiedzała uwięzionego Prymasa Polski w Komańczy – ostatnim miejscu jego odosobnienia. Była jedynym świadkiem składania przez Stefana kardynała Wyszyńskiego Jasnogórskich Ślubów Narodu, została wymieniona imiennie w testamencie warszawskim Prymasa Tysiąclecia. 3 maja 1957 r. Ksiądz Prymas powołał Instytut Prymasowski Ślubów Narodu na Jasnej Górze, którego Maria Okońska była kierownikiem. Aktywnie działała także w powołanej później Komisji Maryjnej Episkopatu, w konsyliach stanowych i zawodowych przy Jasnej Górze. Dzięki jej inicjatywie nagrano na taśmy magnetofonowe, a następnie spisano tysiące kazań Prymasa Tysiąclecia, które następnie zredagowała.
Zmarła 6 maja 2013 r. w Domu Pamięci Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Częstochowie. Jej ciało spoczęło w grobowcu Instytutu Prymasa Wyszyńskiego na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.
16 lipca 2009 r. postanowieniem Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za osiągnięcia w pracy zawodowej i społeczne.